«پایانه نفتی خارگ» محور صادرات نفت

جزیره خارگ در عمل حاصل کنش بیولوژیک میلیاردها مرجان در طی بیش از یک‌میلیون سال است. این جزیره حدود ۱۴هزار سال پیش چون طاقدیسی از بستر خلیج‌فارس بیرون آمد. «خارگ» که به لحاظ داشتن خاک، یکی از فقیرترین مناطق ایران است، به لحاظ برخورداری از نفت و تاسیسات نفتی یکی از غنی‌ترین نقاط دنیا محسوب می‌شود.

کد خبر: ۸۴۸۱

تاریخ: ۰۲ فروردين ۱۴۰۴ - ۱۶:۴۸

به گزارش اقتصاددریایی، «خارگ» اکنون جزیره‌ای است که خاطره تلخ ۲هزار و ۸۸۸روز جنگ تحمیلی را که بیش از روزهای این دفاع‌مقدس مورد بمباران هوایی قرار گرفت، در یاد دارد. اهمیت این جزیره به دلیل تاسیسات نفتی‌ای است که در آن نصب شده است. براساس برخی گزارش‌ها، بیش از ۹۰درصد نفت‌خام ایران از طریق پایانه نفتی موجود در جزیره خارگ صادر می‌شود.
جزیره خارگ دارای سه‌میدان نفتی به نام‌های فروزان، ابوذر و درود است. این میدان‌ها اکنون در حال تولید نفت هستند. در نزدیکی میدان نفتی فروزان، میدان نفتی اسفندیار قرار دارد که تاکنون مورد بهره‌برداری قرار نگرفته است. معروفیت جزیره خارگ تنها به دلیل وجود این میدان‌ها نیست، بلکه وجود دو اسکله بسیار بزرگ که امکان بارگیری و صدور نفت‌خام را به‌وسیله کشتی‌های غول‌پیکر در خاک ایران فراهم کرده است، اهمیت بیشتری به این جزیره می‌دهد.
جزیره خارگ که بیش از ۹۵درصد از صادرات نفت ایران از پایانه‌های آن انجام می‌گیرد، دارای دو اسکله معروف به نام‌های «T» و «آذرپاد» است. که اولی در شرق و دیگری در غرب جزیره واقع شده‌اند. همچنین به منظور ایجاد امکان مانورهای عملیاتی و بازیافت انرژی جنبشی سیال و  نیز تبدیل آن به انرژی پتانسیل در مرتفع‌ترین نقطه جزیره خارگ که لایه‌های مرجانی محکمی داشته و مقاومت بالایی دارد، مخازن عظیمی با ظرفیت‌های متفاوت طی چندپروژه احداث شده است. از این مخازن در مواقع بحرانی که شرایط جوی برای پهلوگیری نفتکش‌ها مساعد نبوده یا نفتکش برای بارگیری در لنگرگاه حاضر نیست، جهت ذخیره‌سازی نفت استفاده می‌شود.

صادرات ۹۰درصدی نفت‌خام از خارگ
مدیرعامل شرکت پایانه‌های نفتی ایران گفت: تمامی فرآیندهای دریافت، ذخیره‌سازی و صادرات نفت در این پایانه با رعایت دقیق‌ترین استانداردهای جهانی انجام می‌شود. عباس اسدروز در جمع خبرنگاران اظهار کرد: بیش از ۹۰درصد نفت‌خام ایران از طریق پایانه خارگ صادر  و نفت تولیدی از میادین مختلف کشور از طریق خطوط لوله دریایی به این پایانه منتقل می‌شود. وی بیان کرد: پس از انجام آزمایش‌های کمی‌و‌کیفی، نفت مطابق با استانداردهای بین‌المللی به بازارهای جهانی عرضه می‌شود.
مدیرعامل شرکت پایانه‌های نفتی ایران به اهمیت آزمایشگاه‌های کنترل کیفیت در پایانه خارگ اشاره کرد و گفت: این شرکت دارای یکی از معتبرترین مراکز آزمایشگاهی در سطح جهانی است. وی عنوان کرد: آزمایشگاه پایانه خارگ با استفاده از تجهیزات پیشرفته و فناوری‌های نوین، دقت و صحت سنجش کیفیت نفت‌خام و میعانات گازی را تضمین می‌کند.
به گفته اسدروز، این آزمایشگاه تأییدیه‌های معتبر بین‌المللی را دریافت کرده و به‌طور مستمر بر کیفیت نفت صادراتی نظارت دارد. مدیرعامل شرکت پایانه‌های نفتی ایران تأکید کرد: نفت‌خام ایران در تمام مراحل از تولید تا صادرات تحت نظارت متخصصان زبده قرار دارد. وی گفت: در پایانه خارگ، فرآیندهای عملیاتی با استفاده از تجهیزات مدرن و رویکردهای دانش‌بنیان انجام می‌شود.
اسدروز افزود: این اقدام باعث جلوگیری از هرگونه ناخالصی احتمالی شده و نفت با بالاترین استانداردهای کیفی به مشتریان تحویل داده می‌شود. وی بر اهمیت حفظ پایداری سیستم‌های اندازه‌گیری و بهینه‌سازی فرآیندهای صادراتی تأکید کرد و گفت: شرکت پایانه‌های نفتی ایران بر بهبود خدمات دریایی، افزایش قابلیت اطمینان، سرعت عملیات، کاهش ناخالصی‌های نفت‌خام و ارتقای سلامت تأسیسات متمرکز است.
اسدروز یادآور شد: پایانه نفتی خارگ، به‌عنوان بزرگ‌ترین و مهم‌ترین مرکز صادرات نفت‌خام کشور، نقشی اساسی در تأمین درآمدهای ارزی دارد. مدیرعامل شرکت پایانه‌های نفتی ایران همچنین اظهار کرد: این پایانه با نیروی انسانی متخصص و زیرساخت‌های پیشرفته، همواره در راستای افزایش بهره‌وری و ارتقای جایگاه ایران در بازار انرژی جهان گام برمی‌دارد.
اهمیت توسعه انسان‌محور در خارگ
جزیره خارگ، واقع در خلیج‌فارس، یکی از مهم‌ترین و استراتژیک‌ترین نقاط کشور ایران به‌شمار می‌رود. این جزیره نه‌تنها به‌خاطر موقعیت جغرافیایی‌اش، بلکه به دلیل تاریخ غنی و ظرفیت‌های اقتصادی‌اش در صنعت نفت و گاز، اهمیت ویژه‌ای دارد. جزیره خارگ با تاریخچه‌ای غنی و پربار، از دیرباز محل سکونت انسان‌ها بوده است. آثار باستانی و نشانه‌های تمدن‌های مختلف نشان می‌دهد که این جزیره در دوره‌های مختلف تاریخی، از جمله دوران هخامنشیان و ساسانیان، موردتوجه بوده است. با کشف نفت در این منطقه، خارگ به یکی از مهم‌ترین نقاط صادرات نفت ایران تبدیل شد. تأسیسات نفتی‌ای که در این جزیره ساخته شده‌اند، نقش کلیدی در تأمین نیازهای انرژی ایران و جهان ایفا می‌کنند.
پایانه صادراتی جزیره خارگ، به‌عنوان تامین‌کننده بیش از ۷۰درصد ارز موردنیاز کشور و نقطه اتصال به مشتریان جهانی، از اهمیت حیاتی برخوردار است. در چنین شرایطی بسیاری از مسئولان و کارشناسان معتقدند که برنامه‌ریزی هدفمند و توسعه متوازن برای کاهش مسائل مردم خارگ نیازمند تمرکز بیشتر بر مسئولیت‌های اجتماعی و آینده‌نگری در این حوزه است. بسیاری از صاحب‌نظران نیز می‌گویند: توسعه متوازن زمانی محقق می‌شود که محیط پیرامونی نیز موردتوجه ویژه قرار گیرد و این شرکت باید با رویکردی انسان‌محور و اخلاق‌مدار، در جهت کاهش آسیب‌های اجتماعی و بهبود کیفیت زندگی مردم خارگ تلاش کند.
جزیره خارگ به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین پایانه‌های نفتی ایران، ظرفیت بالایی برای صادرات نفت‌خام دارد. این جزیره دارای چندین اسکله نفتی است که امکان بارگیری و تخلیه نفت را فراهم می‌کند. همچنین وجود تأسیسات پالایشگاهی و گازی در این منطقه، به تقویت زیرساخت‌های انرژی کشور کمک شایانی کرده است. صادرات نفت در جزیره خارگ به حدی است که آن را قطب صادرات نفت ایران می‌نامند و بیش از ۹۰درصد نفت‌خام کشور از طریق این جزیره صادر می‌شود.

جایگاه ویژه پایانه‌های نفتی
نفت و گاز به‏‌عنوان منابع انرژی حیاتی، ستون‌فقرات اقتصاد بسیاری از کشورها را تشکیل می‌دهند و ایران نیز به ‏‌واسطه دارابودن ذخایر عظیم نفتی و گازی، به یکی از بازیگران اصلی در بازار جهانی انرژی تبدیل شده است. با این حال، همزمان با رشد و تحولات اقتصادی و سیاسی، وابستگی شدید ایران به صادرات نفت به‏‌ویژه در شرایط تحریم‏‌ها و بحران‌های جهانی، اهمیت بخش نفت را دوچندان کرده است. پایانه‌‌های نفتی، نه‌تنها در ایجاد پایداری اقتصادی و تامین منابع مالی کشور نقش دارند، بلکه در مسیرهای تجارت انرژی و در سیاست‌‌های بین‌المللی نیز نقش بی‌‌بدیلی ایفا می‌کنند. در این میان، پایانه‌‌های نفتی ایران با زیرساخت‌‌های پیشرفته، موقعیت‌‌های استراتژیک و ظرفیت‌‌های متعدد خود، به یک ابزار راهبردی برای حفظ و ارتقای جایگاه ایران در بازار جهانی انرژی تبدیل شده‌‌اند.
در سال‌های اخیر، سهم نفت از درآمدهای صادراتی کشور بیش از ۵۰‌درصد بوده است. بنابراین، پایانه‌‌های نفتی که به‌‌عنوان حلقه‌‌های اصلی ارتباط ایران با بازارهای جهانی نفت عمل می‌کنند، نقش حیاتی در پایداری و رشد اقتصادی کشور ایفا می‌کنند. یکی از بزرگ‌ترین چالش‌‌ها برای ایران در این زمینه، تحریم‌‌ها و فشارهای سیاسی جهانی است که گاه باعث مختل‌شدن صادرات نفت می‌شود. با این حال، پایانه‌‌های نفتی کشور به‌‌ویژه پایانه خارگ، توانسته‌‌اند به‌رغم این چالش‌‌ها، تداوم صادرات نفت را تضمین کنند.

منبع: اقتصاد سرآمد