احیای داخلی‌سازی صنایع دریایی از شعار تا عمل

کارشناسان معتقدند، صنعت كشتی‌سازی همچون صنعت خودروسازی جزو صنایع مادر به‌شمار می‌آید كه می‌تواند عامل توسعه صنعتی و اقتصادی هر كشور و زمینه‌ای برای رشد صنایع گوناگون باشد. با چنین نگاهی گسترش برنامه‌های داخلی‌سازی در حوزه صنایع دریایی به‌ویژه صنعت کشتی‌سازی اهمیت بالایی برای رشد اقتصاد ملی ایران خواهد داشت.

کد خبر: ۸۳۹۶

تاریخ: ۱۵ اسفند ۱۴۰۳ - ۱۵:۱۹

به گزارش اقتصاددریایی، به نظر می‌رسد دولت چهاردهم برای افزایش سهم داخلی‌سازی از صنایع دریایی و به‌ویژه ساخت شناورها و کشتی‌ها به منظور تجهیز و نوسازی ناوگان دریایی کشور، برنامه جدی دارد. صحبت‌های مطرح‌شده از سوی مسئولان مختلف دولتی به نوعی نشان‌دهنده اهمیت افزایش سهم داخل از تولید و ساخت کشتی‌هاست.
صنعت کشتی‌سازی را باید از صنایع استراتژیک و مهم تلقی کرد؛ صنعتی که می‌تواند انقلابی در اشتغال ایجاد کند و موتور محرکه صنایع دیگر باشد و همزمان صنایع وابسته از قبیل صنعت فولاد، ساخت تجهیزات و ماشین‌آلات و سازندگان قطعات را فعال کند. با این حال برخی گزارش‌ها حاکی از آن است که سهم ایران از کشتی‏سازی در دنیا کمتر از سه‌دهم (۰.۳)‌درصد  است و در حال حاضر در رتبه پانزدهم کشور فعال در سازمان جهاني دريانوردي شناخته مي‌شود. درحالی‌که اين رتبه در صورت توسعه بنادر جنوبي کشور مي‌تواند بسیار متفاوت‌تر از امروز باشد. کارشناسان معتقدند که موانع داخلی و خارجی مختلفی در مسیر توسعه حمل‌ونقل دریایی و نوسازی ناوگان دریایی کشور وجود دارد.

ضرورت افزایش سهم ساخت داخل در کشتی‌سازی
روزهای ابتدایی هفته جاری بود که  فرشاد مقیمی، معاون وزیر صنعت، معدن وتجارت و رئیس هیات‌عامل سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران در بازدیدی که از بخش‌های مختلف مجتمع کشتی‌سازی و صنایع فراساحل ایران‌(ایزوایکو) داشت، بر ضرورت افزایش سهم ساخت داخل در صنعت کشتی‌سازی تاکید کرد.
او در بخشی از صحبت‌های خود در جریان این بازدید تاکید کرد: در حوزه قطعات مرتبط با قوای محرکه، سهم داخلی‌سازی صنعت کشتی‌سازی از ۲۰درصد به ۵۰درصد افزایش خواهد یافت. مقیمی در بخش دیگری از صحبت‌های خود با اشاره به سیاست‌های کلان کشور در حوزه اقتصاد دریامحور و حمایت‌های دولت از این بخش، اظهار کرد: در راستای اجرای سیاست‌های ابلاغی رهبر معظم انقلاب و تاکیدات دولت، حمایت از توسعه فعالیت‌های حوزه صنایع دریایی و کشتی‌سازی در دستور کار قرار دارد.مقیمی همچنین بر لزوم تجمیع تقاضا و برقراری ارتباط موثر با فعالان صنعت کشتی‌سازی و صنایع وابسته تاکید کرد و افزود: با هماهنگی بخش‌های دولتی و خصوصی، ظرفیت‌های این حوزه را به حداکثر خواهیم رساند. همچنین با استفاده از مکانیسم پیمانکاری فرعی، پیوند میان زیرساخت‌های موجود و شرکت‌های پیشرو را تقویت خواهیم کرد. معاون وزیر صمت همچنین از سرمایه‌گذاران و فعالان این حوزه دعوت کرد تا در توسعه صنایع دریایی و کشتی‌سازی مشارکت کنند.

ضرورت تغییر نگاه به صنعت کشتی‌سازی
محمد آشوری‌تازیانی، استاندار هرمزگان نیز در اظهاراتی بر ضرورت رفع موانع پیش‌روی اقتصاد دریاپایه تاکید کرده و تغییر نگاه دولتی به صنایع کشتی‌سازی را عاملی موثر در تسریع روند توسعه این حوزه دانسته بود. مقام عالی دولت چهاردهم در استان هرمزگان همچنین در بخش دیگری از صحبت‌های خود به اهمیت استفاده از ظرفیت‌های دریایی کشور اشاره و خاطرنشان کرد: ایران از لحاظ جغرافیایی دارای منابع عظیم دریایی است، اما کشور سهم کمی از درآمدهای کلان این حوزه دارد. بنابراین نیازمند یک برنامه جامع برای توسعه صنایع مرتبط با اقتصاد دریایی هستیم.
استاندار هرمزگان همچنین بر ضرورت رفع موانع پیش‌روی اقتصاد دریاپایه تاکید کرد و گفت: تغییر نگاه دولتی به صنایع کشتی‌سازی می‌تواند رونق توسعه را سرعت بخشد. آشوری‌تازیانی همچنین با اشاره به ضرورت توجه به اقتصاد دریاپایه مبتنی بر برنامه هفتم توسعه و ماده۵۹ تا ۶۲ این برنامه، افزود: تجربه نشان داده است سرمایه‌گذاری‌های دولتی در حوزه کشتی‌سازی با خروجی مطلوبی همراه نبوده در حالی‌که کشورهای دیگر با سرمایه‌گذاری‌های کمتر، دستاوردهای بیشتری در این حوزه کسب کرده‌اند.

حمایت ویژه دولت از صنایع دریایی
اواسط بهمن‌ماه سال‌جاری بود که علی عبدالعلی‌زاده، نماینده ویژه رئیس‌جمهور در هماهنگی اجرای سیاست‌های کلی توسعه دریامحور در بازدیدی که از استان هرمزگان داشت، با اشاره به توجه جهانی به حوزه صنایع دریایی و سودآوری این حوزه، از سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی دعوت کرد تا ورود جدی به این عرصه سرمایه‌گذاری داشته باشند و از حمایت ویژه دولت در این بخش خبر داد.
این مقام مسئول در دولت چهاردهم عرصه صنایع دریایی را با توجه به نیاز بازار جهانی و سود بالایی که دارد، پراهمیت دانست و اظهار داشت: از سرمایه‌گذاران و بنگاه‌های مالی داخلی و خارجی دعوت می‌کنم به سرمایه‌گذاری در صنایع دریایی که سود بالا و بازگشت سرمایه‌ای در کوتاه‌ترین زمان دارند، توجه ویژه‌ای داشته باشند، دولت نیز برنامه حمایتی ویژه‌ای از سرمایه‌گذاران این حوزه دارد.
نماینده ویژه رئیس‌جمهور در هماهنگی اجرای سیاست‌های کلی توسعه دریامحور همچنین زیرساخت افزایش توان تولید صنایع دریایی را مهیا دانست و ادامه داد: جذب سرمایه‌گذار خارجی برای شرکت‌های بزرگ کشتی‌سازی کشور در اولویت قرار دارد تا بتوانیم با رفع نواقص در این مسیر و بهره‌گیری از فناوری و تکنولوژی نوین به دانش نوسازی و جوان‌سازی ناوگان دریایی دست پیدا کنیم.

ارتباط صنعت کشتی‌سازی با سایر صنایع
به عقیده اكثر كارشناسان ساخت كشتی بدون دریافت یارانه‌های دولتی امكان‌پذیر نیست. در واقع انعقاد قرارداد با سازندگان داخلی نشان داد كه دولت با درك مزایای این صنعت و تامین ۹۰درصد از منابع مالی قراردادها از صندوق ذخیره ارزی، نخستین گام‌ها را در عرصه حمایت از صنایع دریایی برداشته است. از جمله مزایای ساخت كشتی در داخل كشور در بخش‌های صنعتی و اقتصادی می‌توان به موارد زیر اشاره كرد:
صنعت كشتی‌سازی ‌به‌طور میانگین با ۴۰صنعت به‌طور مستقیم و با ۶۰صنعت به‌طور غیرمستقیم و در مجموع با ۱۰۰صنعت جانبی مرتبط است. صنایع فولاد، جوش، رنگ، فایبرگلاس، شكل‌دادن ورق‌های فولادی و آلومینیومی، تعمیر و نگهداری دستگاه و قطعات، مونتاژ، الكترونیك و تجهیزات الكتریكی، تزئیناتی و رفاهی، تأمین تجهیزات و دستگاه‌ها و در یك تقسیم‌بندی كلی‌تر، آموزش و تحقیقات، مونتاژ و تولید، تعمیر و نگهداری، اوراق، حمل‌ونقل، بهره‌برداری از منابع دریا، تفریحی و توریسم، موسسات استاندارد و رده‌بندی دریایی، از جمله صنایع جانبی هستند كه به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم با صنعت كشتی‌سازی در ارتباط‌اند. به‌طور متوسط ۶۷درصد از هزینه ساخت كشتی به فعالیت‌های خارج از كارخانه وابسته است كه این امر به معنی ایجاد بازار برای صنایع بالادستی صنعت كشتی‌سازی است.تقریبا به ازای هر فرد فعال در مجتمع‌های كشتی‌سازی، ۲نفر در صنایع مرتبط با آن در خارج از كارخانه فعالیت می‌كنند. همانطور كه اشاره شد صنعت كشتی‌سازی با صنایع بالادستی بسیاری مرتبط است. علاوه‌بر این، گسترش صنایع دریایی و كشتی‌سازی در كشور به دلیل فعال كردن صنایع جانبی بسیار و اشتغالزایی فراوان می‌تواند عامل موثری در رسیدن به رشد اقتصادی ۸درصدی پیش‌بینی‌شده در برنامه توسعه محسوب شود.

منبع: اقتصاد سرآمد