اشتیاق قزاق‌ها برای گسترش روابط اقتصادی با ایران

اتصال پسکرانه های بندری به خطوط ریلی لازمه توسعه روابط تهران و آستانه

خیز بلند روابط ایران و قزاقستان، در سی امین سالگرد برقراری روابط دیپلماتیک دو کشور، در ۲۹ خرداد ۱۴۰۱ در سفر قاسم ژومرت توکایف، رئیس جمهوری قزاقستان، به تهران برداشته شد، سفری که در آن روسای جمهور به طور مفصل، در خصوص وضعیت و چشم انداز توسعه روابط به گفت وگو پرداختند.

کد خبر: ۳۲۹۷

تاریخ: ۰۱ خرداد ۱۴۰۲ - ۱۴:۱۳

اقتصاد دریا - در جریان این سفر، همچنین توجه طرفین به تحکیم همکاری‌های تجاری - اقتصادی در عرصه‌‌های ترانزیت، لجستیک، صنعت و کشاورزی و همچنین، توسعه روابط فرهنگی و انسانی معطوف شد. با توجه به رویکرد دولت سیزدهم، مبنی بر سیاست همسایگی و تقویت روابط با کشورهای منطقه، سفر توکایف، نقطه عطفی در توسعه روابط قزاقستان - ایران در تمامی عرصه‌های همکاری‌های دو جانبه بود.

روابط سیاسی ایران و قزاقستان از همان روزهایی که این کشور به استقلال رسید، برپایه صلح و دوستی بنیان شد. ایران از نخستین کشورهایی بود که استقلال قزاقستان را به رسمیت شناخت و نمایندگی سیاسی خود را در آن کشور بازگشایی کرد و طی ۳۰ سال گذشته روابط دو کشور رو به پیشرفت بوده و تعاملات و مناسبات خوبی با آستانه صورت گرفته و تاکنون ۱۳۳ سند دولتی میان دو کشور به امضا رسیده و ایران همواره نشان داده که امنیت، ثبات و آرامش قزاقستان برایش اهمیت ویژه دارد.

روابط ایران و قزاقستان خوب ولی ناکافی
سفر رئیس جمهور قزاقستان به تهران، در ادامه گسترش روابط دیپلماتیک دولت سیزدهم گام مهمی برای رشد و شکوفایی کشورمان در حوزه‌های مختلف محسوب شد و روابط دو کشور در دولت مردمی که برپایه سیاست خارجی متوازن بنا شده، قوت و شدت گرفت؛ در این سفر علاوه بر امضای ۹ تفاهم نامه همکاری در زمینه‌های مختلف، نشست مشترک هیات‌های عالی دو کشور با حضور روسای جمهور انجام شد و ترانزیت تمام ریلی نخستین قطار کانتینری قزاقستان از کریدور ایران، با صدور دستور روسای جمهور ایران و قزاقستان از طریق ویدئوکنفرانس آغاز شد.
این نخستین دیدار روسای جمهور دو کشور نبود، نخستین دیدار آیت الله رئیسی، با قاسم ژومارت توکایف، رئیس جمهور قزاقستان در حاشیه نشست سران سازمان همکاری‌های شانگهای در شهر دوشنبه و در ۲۶ شهریور ۱۴۰۰ صورت گرفت. آیت الله رئیسی سال گذشته در میزبانی از همتای قزاق خود تصریح کرد که در ۳۰ سال گذشته روابط خوبی با کشور دوست و برادر قزاقستان داشتیم که این سطح از روابط لازم بوده اما کافی نبوده است.

افزایش ۵۰ درصدی تعاملات ایران و قزاقستان در دولت رئیسی؛ ارتقاء سطح تعاملات تا سقف ۳ میلیارد دلار
رئیس جمهور کشورمان در دیدار دو جانبه خود با همتای قزاقستانی خود در تهران در تهران با اشاره به افزایش ۵۰ درصدی روابط تجاری دو کشور در دولت سیزدهم گفته بود: ظرفیت‌های اقتصادی و تجاری دو کشور این امکان را دارد که در گام اول حجم مبادلات تجاری از سطح فعلی تا ۳ میلیارد دلار افزایش یابد. در حوزه کشاورزی، صنعتی، حمل و نقل و ترانزیت، انرژی، نفت و گاز همکاری‌های گسترده‌ای می‌تواند بین دو کشور شکل گیرد.
از دیگر توافقات سفر توکایف به تهران، لغو روادید ۱۴روزه از سوی رییس جمهور قزاقستان بود که از ۱۷ تیرماه ۱۴۰۱ به مرحله اجرا درآمد. در عمل متقابل نیز لغو روادید ایران برای اتباع قزاقستانی از تاریخ ۲۰ آبان ۱۴۰۱ اجرایی شد.

افزایش صادرات به قزاقستان در دولت سیزدهم
صادرات ایران به قزاقستان در ۱۲ ماهه ۱۴۰۱، به میزان ۱۹۵میلیون دلار بوده که نسبت به مدت مشابه در سال گذشته یعنی نسبت به دولت قبل، حدود ۵% افزایش داشته است. همچنین ارزش واردات ایران از قزاقستان در ۱۲ ماهه ۱۴۰۱، ۱۲۴ میلیون دلار بود که در مقایسه با مدت مشابه سال قبل با افزایش حدود ۷۰درصدی مواجه شده است. بر اساس آمار منتشر شده توسط کمیته آمار قزاقستان ارزش مبادلات تجاری میان ایران و قزاقستان در سال ۲۰۲۲ به مبلغ ۵۲۸ میلیون دلار بوده که از این میان سهم صادرات ایران حدود ۲۱۰ میلیون دلار و سهم واردات از قزاقستان ۳۱۸ میلیون دلار بوده است. صادرات کشورمان ۲۷ درصد و مجموع مبادلات تجاری دو کشور ۲۰ درصد افزایش داشته است.

مهمترین محصولات تجاری و زمینه‌های توسعه همکاری‌های اقتصادی
مهمترین محصولات صادراتی ایران به قزاقستان شامل مواد لبنی، خشکبار، سایر سبزیجات، انواع میوه، گوجه فرنگی، پیاز، کلم و خیار و سایر خوراکی‌ها بوده و مصالح ساختمانی، انواع پلیمر، ماشین آلات، قطعات و لوازم اتصال، رنگ و مواد شیمیایی، ظروف شیشه‌ای و فلزات در رده های بعدی قرار می‌گیرند و در مقابل نیز گندم و آرد و مشتقات آن، جو و سایر محصولات کشاورزی عمده محصولات وارداتی ایران از سرزمین قزاق ها بوده است.
البته روابط اقتصادی دو کشور به حوزه تجارت محدود نمی‌شود؛ توانمندی ایران در صنایع دارویی، مواد غذایی و پتروشیمی، ساختمان‌سازی و کشاورزی، صدور خدمات فنی و مهندسی نقاط قوت ایران در تجارت با قزاقستان است. توسعه همکاری‌ها در حوزه کشاورزی، مواد غذایی و کشت فراسرزمینی حائز اهمیت زیرا در تامین غلات از قزاقستان سابقه همکاری بین دو کشور از گذشته وجود دارد. همچنین شرکت‌های قزاقستانی در خصوص صادرات گوشت گرم گوسفندی به کشورمان اعلام آمادگی کرده‌اند. با توجه به این که در قزاقستان واگذاری زمین به افراد غیر قزاقستانی ممنوع است، می‌توان با ایجاد ساز وکاری برای ایجاد انگیزه در سرمایه‌گذاران، همکاری در زمینه کشت فراسرزمینی را توسعه داد.
ضرورت فراهم سازی امکان ایجاد خطوط کشتیرانی رو-رو مشترک بین شرکت‌های ایرانی و قزاقی
در زمینه حمل و نقل دریایی، با توجه به اقدامات انجام شده از سوی شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران در خصوص سفارش خرید ۲ فروند کشتی رو-رو به منظور بهره‌برداری در دریای خزر، انتظار می‌رود ظرف مدت ۲ سال آینده امکان ایجاد خطوط کشتیرانی رو-رو مشترک بین شرکت‌های ایرانی و قزاقی فراهم شود زیرا طبق اعلام طرف قزاقستانی در سال ۲۰۲۲ میلادی ۱.۵ میلیون تن بار از بندر آکتائو به بنادر ایرانی حمل شده است.
به دنبال تحریم‌های روسیه، قزاقستان در پی راه‌های جایگزین برای ترانزیت کالاهای خود است و در حال مذاکره با کشورهای آذربایجان، گرجستان، ترکیه برای توسعه مسیر ترانس خزر است. به گفته معاون نخست وزیر و وزیر تجارت و همگرایی قزاقستان در سفر خود در تاریخ ۱ و ۲ خرداد ۱۴۰۱ به تهران، مسیر ایران به عنوان یکی از مسیرهای جایگزین مورد توجه قزاقستان است.
در حاشیه هجدهمین اجلاس کمیسیون مشترک دو کشور در آستانه در بهمن ماه ۱۴۰۱، هدف‌گذاری ترانزیت ۴ میلیون تن بار در سال بین ایران و قزاقستان از سوی کشورمان مطرح و تاکید شد به دلیل ارتباطات نزدیکی که قزاقستان با کشور چین در رابطه با حمل و نقل دارد، امکان ترانزیت هرچه بیشتر کالاهای چینی به اروپا از طریق و مسیر عبوری از ایران فراهم شود.
تکمیل حلقه‌های مفقوده ریلی و اتصال پسکرانه های بندری با خطوط ریلی از الزمات توسعه روابط ایران و قزاقستان است.
مطابق اعلام طرف قزاق اکنون ۸۳ شرکت ایرانی در این کشور در حوزه های مختلف صنعتی، معدنی و اقتصادی فعالند.
به گفته معاون سیاسی دفتر رییس جمهور، این هیات امروز - چهارشنبه - برای برنامه ریزی و هماهنگی برای ارتقاء سطح همکاری های تهران – آستانه در حوزه حمل و نقل، صادرات، خدمات فنی و مهندسی، ترانزیت، همکاری در حوزه انرژی و مناسبات بانکی عازم‌ تهران شده است.
قزاقستان در میان کشورهای آسیای میانه، بزرگترین قدرت اقتصادی و سیاسی به شمار می‌رود و در عین حال بزرگترین شریک ایران در زمینه‌های اقتصادی، تجاری و سیاسی در این منطقه است و یکی از مهم ترین دلایل تلاش‌های ایران برای حفظ و گسترش روابط سیاسی و اقتصادی با قزاقستان همکاری های سیاسی دوجانبه، حضور مشترک درکریدورها و مسیرهای ترانزیتی بین المللی، روابط تجاری روبه رشد، موقعیت جغرافیایی و نزدیکی دو کشور و روابط حسنه قزاقستان و چین به عنوان هم پیمان و دوست ایران است.